ఏఐ కోసం అరుదైన గ్రంథాల విధ్వంసం: డిజిటలైజేషన్ పేరుతో ప్రమాదం

ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (ఏఐ) అభివృద్ధిలో భాగంగా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏఐ డెవలపర్లు పాత పుస్తకాలను, పత్రికలను భారీగా కొనుగోలు చేసి, వాటిని విధ్వంసకర రీతిలో స్కాన్ చేస్తున్నారు. పుస్తకాల బైండింగ్ను పూర్తిగా కత్తిరించి, ఆటోమేటెడ్ స్కేనర్లలో పేజీలను పంపడం వల్ల ఆ భౌతిక పుస్తకాలు శాశ్వతంగా నాశనమైపోతున్నాయి. ఈ ప్రక్రియ అరుదైన గ్రంథాల మనుగడకు ముప్పు తెస్తోందని ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (ఏఐ) రేసులో సాంకేతిక రంగానికి సరికొత్త ఇంధనం లభించింది. అయితే ఈ రేసులో పాత, వాడేసిన భౌతిక పుస్తకాలు బలిపశువులుగా మారుతున్నాయి. ఇటీవల కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రముఖ ఏఐ డెవలపర్లు భారీ ఎత్తున పాత పుస్తకాలను, పత్రికలను కొనుగోలు చేస్తూ, వాటిని విధ్వంసకర రీతిలో స్కాన్ ( ) చేస్తున్నారు. పుస్తకాల బైండింగ్ను పూర్తిగా కత్తిరించి, వేగవంతమైన ఆటోమేటెడ్ స్కేనర్లలోకి పేజీలను పంపడం వల్ల ఆ భౌతిక పుస్తకాలు శాశ్వతంగా నాశనమైపోతున్నాయి.

ఏఐ మోడళ్లకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి ఇంటర్నెట్లో లభించే సమాచారంపైనే ఆధారపడితే మోడల్ కొలాప్స్ ( ) అనే సాంకేతిక సమస్య వస్తుందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఏఐ సృష్టించిన డేటా ద్వారానే మళ్లీ ఏఐకి శిక్షణ ఇవ్వడం అనేది ఒక ఫోటోకాపీ ఆధారంగా మరొక ఫోటోకాపీ తీయడం లాంటిదని, దీనివల్ల నాణ్యత దెబ్బతింటుందని గుర్తించారు. అందువల్ల, మానవులు స్వయంగా రాసిన స్వచ్ఛమైన సమాచారం కోసం ఏఐ యుగానికి ముందు (ముఖ్యంగా 1950కి పూర్వం) ప్రచురితమైన పాత పుస్తకాలపై కంపెనీలు దృష్టి సారించాయి.

మరొకవైపు, ఇటీవల వచ్చిన బార్ట్జ్ వర్సెస్ ఆంత్రోపిక్ (2025) కేసు తీర్పు కూడా ఈ ధోరణికి చట్టబద్ధత కల్పించింది. పైరేటెడ్ డిజిటల్ కాపీలను వాడటం నేరమని చెప్పిన కోర్టు, చట్టబద్ధంగా కొనుగోలు చేసిన భౌతిక పుస్తకాల బైండింగ్ తొలగించి స్కాన్ చేయడం ఫెయిర్ యూజ్ ( ) కిందకే వస్తుందని తీర్పునిచ్చింది. పైగా, విడివిడి పేజీలను స్కాన్ చేయడం వల్ల వేగం, ఖచ్చితత్వం పెరగడమే కాకుండా ఖర్చు 50 నుండి 75 శాతం వరకు తగ్గుతుండటంతో ఏఐ సంస్థలు ఈ పద్ధతినే ఎంచుకుంటున్నాయి.

సాధారణంగా లభించే పుస్తకాల విషయంలో ఇబ్బంది లేకపోయినా, అరుదైన () పుస్తకాలు, పత్రికల విషయంలో ఈ ప్రక్రియ తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

ఒక అరుదైన ప్రచురణకు సంబంధించి ప్రపంచంలో కేవలం నాలుగైదు కాపీలు మాత్రమే మిగిలి ఉంటే, వేర్వేరు ఏఐ కంపెనీలు పోటీపడి వాటిని కొనుగోలు చేసి స్కాన్ చేస్తే... ఆ పుస్తకం భౌతికంగా ప్రపంచం నుండి శాశ్వతంగా కనుమరుగయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

గూగుల్ బుక్స్ వంటి సంస్థలు అరుదైన పుస్తకాలను డిజిటలైజ్ చేసినప్పటికీ, పాత కాపీరైట్ చట్టాల భయంతో వాటిని అన్ని దేశాల వినియోగదారులకు అందుబాటులో ఉంచడం లేదు. ఉదాహరణకు, 1875లో భారతదేశంలో ప్రచురితమైన ఒక అరుదైన పత్రికను నేడు భారతదేశంలో ఉన్నవారు చూడలేకపోగా, అమెరికాలోని వినియోగదారులు మాత్రమే చూడగలిగే విపరీత పరిస్థితులు దాపురిస్తున్నాయి.

1800-1950 మధ్యకాలంలో భారతదేశపు మేధోమథనమంతా నాటి సాహితి, సామాజిక పత్రికల ద్వారానే సాగింది. మన దేశంలో సరైన నిర్వహణ లేక పాడైపోయిన ఇటువంటి పత్రికల చివరి కాపీలు ప్రస్తుతం విదేశీ పురాతన డీలర్ల వద్ద మాత్రమే ఉన్నాయి. ఏఐ కంపెనీలు తమ డేటా వేటలో భాగంగా వీటి ప్రాముఖ్యతను గుర్తించకుండానే స్కాన్ చేసి నాశనం చేసే అవకాశం ఉంది.