కన్నడ
సోషల్ మీడియాలో ఒక వార్తను మళ్లీ పంచుకున్నంత మాత్రాన మత విద్వేషాలను రెచ్చగొట్టినట్లు భావించి క్రిమినల్ కేసు నమోదు చేయడం సరికాదని కర్ణాటక హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఒకే ఘటనకు సంబంధించి పదేపదే కేసులు నమోదు చేయడం, చట్టపరమైన నిబంధనలు పరిశీలించకుండా అరెస్టులు చేయడాన్ని నివారించేందుకు పోలీసులకు కీలక మార్గదర్శకాలు జారీ చేసింది.
జస్టిస్ ఎం. నాగప్రసన్న నేతృత్వంలో ఈ మేరకు తీర్పు వెలువడింది. సందీప్ కుమార్ దాఖలు చేసిన క్రిమినల్ పిటిషన్ను అనుమతించిన న్యాయస్థానం, ఆయనపై నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్ను రద్దు చేసింది. ఈ ఉత్తర్వులు వెలువడగా, తాజాగా ఈ తీర్పు వివరాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. దక్షిణ జిల్లాలోని పుత్తూరులో ఓ మహిళను ఆరుగురు యువకులు వెంబడించి, కత్తితో బెదిరించినట్లు ఆరోపణలు వచ్చాయి. ఈ ఘటనకు సంబంధించిన వార్తలు మీడియాలో ప్రచురితమయ్యాయి. కర్ణాటక పోర్ట్ఫోలియో అనే సామాజిక మాధ్యమ ఖాతాను నిర్వహిస్తున్న సందీప్ కుమార్, ఈ ఘటనపై వచ్చిన వార్తను తన ఎక్స్ ఖాతాలో మళ్లీ పంచుకున్నారు. ఆ పోస్టులో మహిళపై బెదిరింపుల ఘటనను ప్రస్తావిస్తూ శాంతిభద్రతల పరిస్థితిపై వ్యాఖ్యానించారు.
అయితే, ఈ పోస్టు తప్పుడు సమాచారాన్ని వ్యాప్తి చేస్తూ మత వర్గాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు సృష్టించేలా ఉందని ఆరోపిస్తూ ఘటనలో ప్రస్తావించిన యువకుల్లో ఒకరు పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశారు. దీంతో పుత్తూరు టౌన్ పోలీసులు భారతీయ న్యాయ సంహితలోని సెక్షన్ 353(2) కింద సందీప్ కుమార్పై కేసు నమోదు చేశారు. ఈ సెక్షన్ పరిధిలోకి రావాలంటే వివిధ వర్గాల మధ్య శత్రుత్వం లేదా ద్వేషాన్ని పెంచే ఉద్దేశంతో తప్పుడు సమాచారం లేదా పుకార్లను వ్యాప్తి చేసినట్లు చట్టపరమైన అంశాలు నిరూపించాల్సి ఉంటుంది. ఈ ఘటనకు సంబంధించి ఒకే పోలీస్ స్టేషన్లో మొత్తం ఏడు కేసులు నమోదైనట్లు హైకోర్టు పరిశీలించింది. ఒక వార్తను తాను స్వయంగా సృష్టించలేదని, ఇప్పటికే మీడియాలో ప్రచురితమైన సమాచారాన్ని మాత్రమే మళ్లీ పంచుకున్నానని సందీప్ కుమార్ తరఫు న్యాయవాది వాదించారు. ఆ పోస్టులో ఏ మత వర్గాన్నీ లక్ష్యంగా చేసుకుని విద్వేషాలు రెచ్చగొట్టే ఉద్దేశం లేదని కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.
వాదనలు పరిశీలించిన న్యాయస్థానం, ఫిర్యాదులోనూ సంబంధిత పోస్టులోనూ మత వర్గాల మధ్య శత్రుత్వాన్ని ప్రోత్సహించే ఉద్దేశాన్ని సూచించే అంశాలు కనిపించడం లేదని పేర్కొంది. కేవలం వార్తను పంచుకున్నందుకు మాత్రమే నేరపూరిత ఉద్దేశం ఉన్నట్లు నిర్ధారించలేమని స్పష్టం చేసింది. దీంతో సందీప్ కుమార్పై నమోదైన కేసును రద్దు చేసింది. అయితే, పుత్తూరులో జరిగిన అసలు ఘటనకు సంబంధించిన ఆరోపణల నిజానిజాలపై ఈ తీర్పు నిర్ణయం తీసుకోలేదు. సోషల్ మీడియా పోస్టులు, వ్యాఖ్యలు లేదా వార్తల ఆధారంగా ఫిర్యాదులు అందినప్పుడు పోలీసులు అనుసరించాల్సిన విధానంపై హైకోర్టు పలు సూచనలు చేసింది. ఫిర్యాదును జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి: ఆరోపణలు నిజమని భావించినా, సంబంధిత నేరానికి అవసరమైన చట్టపరమైన అంశాలు ఉన్నాయా లేదా అన్నది ముందుగా చూడాలి. ఒకే ఘటనపై పునరావృత కేసులు వద్దు: అదే ఘటన లేదా దాదాపు ఒకే రకమైన పోస్టుకు సంబంధించి ఇప్పటికే కేసు నమోదైందా లేదా అన్నది పరిశీలించాలి. ఫిర్యాదుదారుడు మారినంత మాత్రాన కొత్త కేసు నమోదు చేయకూడదు. అయితే, చట్టపరంగా వేరే నేరం ఉన్న సందర్భంలో పరిస్థితిని విడిగా పరిశీలించాలి.
ప్రాథమిక విచారణకు అవకాశం ఉన్నచోట పరిశీలించాలి: భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహితలోని సెక్షన్ 173(3) ప్రకారం అనుమతించిన సందర్భాల్లో నిబంధనలకు అనుగుణంగా ప్రాథమిక విచారణ చేపట్టే అవసరాన్ని పరిశీలించాలి. సెక్షన్ 353(2)ను యాంత్రికంగా ప్రయోగించకూడదు: విమర్శలు చేయడం లేదా అభిప్రాయ భేదాలు వ్యక్తం చేయడాన్ని మాత్రమే మత విద్వేషాల ప్రోత్సాహంగా పరిగణించరాదు. సంబంధిత నేరానికి అవసరమైన ఉద్దేశం, ఇతర చట్టపరమైన అంశాలు ఉన్నాయా లేదా అన్నది నిర్ధారించాలి. కేసు నమోదైనంత మాత్రాన అరెస్టు చేయకూడదు: అరెస్టుకు సంబంధించిన చట్టపరమైన షరతులు, సెక్షన్ 35 కింద ఉన్న విధివిధానాలను పోలీసులు తప్పనిసరిగా పాటించాలి. ఈ మార్గదర్శకాలను కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని పోలీసు అధికారులందరికీ తెలియజేసి, వాటిని కచ్చితంగా అమలు చేయాలని రాష్ట్ర పోలీసు డైరెక్టర్ జనరల్, ఇన్స్పెక్టర్ జనరల్ను హైకోర్టు ఆదేశించింది. సోషల్ మీడియాలో వార్తలు పంచుకోవడం, ప్రభుత్వ విధానాలను విమర్శించడం లేదా ఒక ఘటనపై అభిప్రాయం వ్యక్తం చేయడం వంటి చర్యలను క్రిమినల్ నేరంగా పరిగణించాలంటే చట్టంలో నిర్దేశించిన ప్రమాణాలు నెరవేరాలి. ఫిర్యాదు వచ్చిన ప్రతిసారీ యాంత్రికంగా కేసులు నమోదు చేయడం, ఒకే ఘటనపై అనేక కేసులు పెట్టడం వ్యక్తుల హక్కులపై ప్రభావం చూపవచ్చని ఈ తీర్పు స్పష్టం చేస్తోంది. అదే సమయంలో, తప్పుడు సమాచారాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా వ్యాప్తి చేసి వర్గాల మధ్య శత్రుత్వాన్ని పెంచే చర్యలకు చట్టం వర్తించదని ఈ తీర్పు చెప్పడం లేదు. అలాంటి ఆరోపణల విషయంలోనూ చట్టపరమైన అంశాలు, సంబంధిత వ్యక్తి ఉద్దేశం, అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాలను పరిశీలించిన తర్వాతే పోలీసులు చర్యలు తీసుకోవాలని న్యాయస్థానం మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి. మొత్తంగా, సోషల్ మీడియా పోస్టులపై క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేసే సమయంలో చట్టపరమైన ప్రమాణాలను పాటించాలని, అరెస్టు విషయంలోనూ విధివిధానాలను అనుసరించాలని కర్ణాటక హైకోర్టు ఇచ్చిన ఈ తీర్పు పోలీసు వ్యవస్థకు కీలక సూచనగా నిలిచింది.