భారతీయ చట్టాల ప్రకారం మొదటి వివాహం రద్దు కాకుండానే విదేశాల్లో రెండో వివాహం చేసుకున్న వ్యక్తిపై బిగామీ కేసు కొనసాగించాలని సుప్రీంకోర్టు కీలక తీర్పు వెలువరించింది. హిందూ వివాహ చట్టం గుర్తించని కారణాలతో విదేశీ కోర్టులు ఇచ్చిన విడాకులు భారత్లో చెల్లవని స్పష్టం చేసింది.
విదేశీ కోర్టు ఇచ్చిన విడాకుల తీర్పు భారతీయ చట్టాల ప్రకారం గుర్తింపు పొందకపోతే, దాని ఆధారంగా రెండో వివాహం చేసుకున్న వ్యక్తి బిగామీ కేసు నుంచి తప్పించుకోలేరని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ముఖ్యంగా, హిందూ వివాహ చట్టం గుర్తించని వివాహ బంధం కోలుకోలేని విధంగా విచ్ఛిన్నమైంది ( ) అనే కారణంతో విదేశీ కోర్టు ఇచ్చిన విడాకుల తీర్పు భారత్లో అమలులోకి రాదని పేర్కొంది.
జస్టిస్ ప్రశాంత్ కుమార్ మిశ్రా, జస్టిస్ శ్రీ చంద్రశేఖర్లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ తీర్పును వెలువరించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన ఓ వైద్యుడు తన మొదటి భార్యతో భారత్లో వివాహం చేసుకున్నాడు. అనంతరం ఉద్యోగరీత్యా యూకేకు వెళ్లిన ఆయన, అక్కడ బ్రిటిష్ పౌరసత్వం పొందిన తర్వాత 2014లో కేంబ్రిడ్జ్ కౌంటీ కోర్టు నుంచి విడాకులు పొందాడు. ఆ తర్వాత యూకేలోనే మరో వివాహం చేసుకున్నాడు.
అయితే, మొదటి భార్యతో భారత్లో విడాకుల ప్రక్రియ పూర్తికాకుండానే విదేశీ కోర్టు ద్వారా విడాకులు పొందడంపై వివాదం తలెత్తింది. మొదటి భార్య ఫిర్యాదు మేరకు ఆయనపై బిగామీ, క్రిమినల్ కుట్రకు సంబంధించిన కేసులు నమోదయ్యాయి. ఈ కేసులను కొట్టివేయాలని కోరుతూ ఆయన సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు.
ధర్మాసనం వివరణ
విదేశీ కోర్టు ఇచ్చిన విడాకుల తీర్పు భారతీయ చట్టాలకు అనుగుణంగా లేదని ధర్మాసనం పేర్కొంది. సివిల్ ప్రొసీజర్ కోడ్లోని సెక్షన్ 13 ప్రకారం విదేశీ కోర్టుల తీర్పులు భారత్లో గుర్తింపు పొందాలంటే నిర్దిష్ట నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉండాలని వివరించింది. రెండో వివాహం విదేశాల్లో జరిగినప్పటికీ, మొదటి వివాహం చట్టబద్ధంగా కొనసాగుతున్నదా లేదా అన్న అంశాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిందేనని స్పష్టం చేసింది. విదేశీ పౌరసత్వం పొందడం ద్వారా కూడా మొదటి వివాహానికి సంబంధించిన చట్టపరమైన బాధ్యతల నుంచి తప్పించుకోలేరని పేర్కొంది.
దీంతో వైద్యుడు దాఖలు చేసిన పిటిషన్ను సుప్రీంకోర్టు తిరస్కరించింది. అయితే, ఈ కేసులో ఆయన తల్లిదండ్రులు, రెండో భార్యపై క్రిమినల్ చర్యలను కొనసాగించేందుకు తగిన ఆధారాలు లేవని భావించిన ధర్మాసనం, వారిపై నమోదైన కేసులను కొట్టివేసింది. వైద్యుడిపై మాత్రం బిగామీ కేసు కొనసాగుతుందని స్పష్టం చేసింది.
తీర్పు ప్రాధాన్యత
ఈ తీర్పు విదేశాల్లో విడాకులు పొందిన భారతీయులు, ముఖ్యంగా భారతీయ చట్టాల ప్రకారం జరిగిన వివాహాలకు సంబంధించిన కేసుల్లో కీలక ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. అయితే, ప్రతి విదేశీ విడాకుల తీర్పు చెల్లదని ఈ తీర్పు అర్థం కాదు; సంబంధిత వివాహ చట్టం, విడాకులకు చూపిన కారణం, విదేశీ కోర్టు అధికార పరిధి వంటి అంశాల ఆధారంగా గుర్తింపు నిర్ణయించబడుతుంది.
భారతీయ చట్టాల ప్రకారం మొదటి వివాహం రద్దు కాకుండానే విదేశీ కోర్టుల నుంచి విడాకులు పొంది, రెండో వివాహం చేసుకున్న వ్యక్తిపై బిగామీ కేసు కొనసాగించాలని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. హిందూ వివాహ చట్టం గుర్తించని కారణాలతో విదేశీ విడాకులు భారత్లో చెల్లవని తీర్పు ఇచ్చింది.