దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో దీపావళి సందర్భంగా కాలుష్యాన్ని తగ్గించేందుకు గ్రీన్ క్రాకర్స్కు అనుమతి ఇచ్చినా ఆశించిన ఫలితం కనిపించలేదు. సాధారణ బాణసంచాతో పోలిస్తే తక్కువ కాలుష్యాన్ని విడుదల చేసే గ్రీన్ క్రాకర్స్ ఉపయోగించినప్పటికీ, ఢిల్లీ గాలి నాణ్యతలో పెద్దగా మెరుగుదల కనిపించలేదు. దీపావళి తర్వాత నగరం దట్టమైన పొగమంచు, కాలుష్యంతో కప్పుకుపోయింది.
ఢిల్లీలో కాలుష్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని సుప్రీంకోర్టు దీపావళి సందర్భంగా రెండు రోజుల పాటు మాత్రమే గ్రీన్ క్రాకర్స్ కాల్చేందుకు అనుమతించింది. తేదీల్లో మాత్రమే ఉదయం 6 నుంచి 7 గంటల వరకు, రాత్రి 8 నుంచి 10 గంటల వరకు కాల్పులకు అనుమతి ఇచ్చింది. - ధ్రువీకరించిన గ్రీన్ క్రాకర్స్ మాత్రమే ఉపయోగించాలని, బేరియం కలిగిన బాణసంచా, సంప్రదాయ బాణసంచాపై నిషేధం కొనసాగుతుందని స్పష్టం చేసింది. నుంచి మళ్లీ పూర్తి నిషేధం అమల్లోకి వచ్చింది. ఆసుపత్రులు, వృద్ధాశ్రమాలు, నిశ్శబ్ద ప్రాంతాలకు 300 మీటర్ల పరిధిలో బాణసంచా కాల్చకూడదని కూడా ఆదేశించింది.
గ్రీన్ క్రాకర్స్ పరిమితులు
గ్రీన్ క్రాకర్స్ సాధారణ బాణసంచాతో పోలిస్తే సుమారు 3035 శాతం తక్కువ ఉద్గారాలను విడుదల చేసేలా రూపొందించారు. అయితే ఇవి పూర్తిగా కాలుష్యరహితమైనవి కావు. వీటి నుంచి 2.5, 10 వంటి సూక్ష్మ ధూళి కణాలు విడుదలవుతాయి. సల్ఫర్ డయాక్సైడ్, నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్స్ వంటి వాయువులు వెలువడతాయి. పెద్ద సంఖ్యలో బాణసంచా కాల్చినప్పుడు కాలుష్యం గణనీయంగా పెరుగుతుంది. గాలి వేగం తక్కువగా ఉన్నప్పుడు కాలుష్య కారకాలు వాతావరణంలోనే ఉండిపోతాయి. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం గ్రీన్ క్రాకర్స్ అంటే తక్కువ కాలుష్యం మాత్రమే కానీ కాలుష్యం లేని బాణసంచా కాదు.
నిబంధనల ఉల్లంఘన
సుప్రీంకోర్టు నిర్దేశించిన సమయాలను చాలామంది పాటించలేదని నివేదికలు వెల్లడించాయి. రాత్రి 10 గంటల తర్వాత కూడా బాణసంచా కాల్చారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత కూడా కాల్పులు కొనసాగాయి. అనుమతించిన గ్రీన్ క్రాకర్స్ మాత్రమే ఉపయోగిస్తున్నారా లేదా అనేది తనిఖీ చేయడంలో అధికారులు విఫలమయ్యారు. సాధారణ, నిషేధిత బాణసంచా కూడా మార్కెట్లలో విక్రయమైనట్లు ఆరోపణలు వచ్చాయి. గ్రీన్ క్రాకర్స్, సాధారణ బాణసంచాను గుర్తించేందుకు కోడ్లు, ప్రత్యేక విక్రయ కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేయాలని కోర్టు ఆదేశించినప్పటికీ అమలులో లోపాలు కనిపించాయి.
కాలుష్య స్థాయిలు
హిందుస్థాన్ టైమ్స్ నివేదిక ప్రకారం, దీపావళి రాత్రి 2.5 గరిష్ఠ స్థాయి దాదాపు 600 /గా నమోదైంది. 2.5 ప్రమాణం (24 గంటలు) 60 / ఉండగా, సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ పెరుగుదల సుమారు 40గా ఉంది. కాలుష్యం గరిష్ఠంగా తెల్లవారుజామున 1 గంటకు నమోదైంది. అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ నివేదిక ప్రకారం, దీపావళి తర్వాత ఢిల్లీలోని పలు ప్రాంతాల్లో 350 దాటింది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో తీవ్ర కాలుష్య స్థాయులు నమోదయ్యాయి.
గ్రీన్ క్రాకర్స్ను నీటి ఆవిరిని విడుదల చేసి ధూళి కణాలను తగ్గించేందుకు రూపొందించారు. అల్యూమినియం వినియోగాన్ని తగ్గించి కాలుష్యం, శబ్దాన్ని తగ్గించేలా రూపొందించారు. పొగ ఉద్గారాలను తగ్గించేందుకు పొటాషియం నైట్రేట్, సల్ఫర్ లేకుండా రూపొందించారు.
